وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

سکته چيست؟

برطبق مطالعات انجمن بين المللي سكته،اين عارضه سومين دليل اصلي مرگ و مير در جهان است،بعلاوه يك سوم از افرادي كه سكته كرده اند در خلال پنج سال آينده نيز ممكن است دوباره دچار اين عارضه گردند.

مردم حمله قلبي را با سكته اشتباه مي گيرند كه اين دو مقوله جدا هستند،سكته يك حمله مغزي به شمار مي آيد حملات قلبي در عروق و بافتهاي قلبي اتفاق مي افتند در حاليكه سكته انحصارا در بافتهاي مغزي حادث مي گردند سكته ضايعات ناگهاني درعملكرد مغز مي باشد كه به دليل انسداد يا پارگي عروق منتهي و يا دروني مغز پديد مي آيد و اغلب منجر به نمايان شدن عوارض وخيمي از قبيل عدم هماهنگي و تعادل و نيز سبب تكلم نا مفهوم مي گردد كه اين بستگي به ناحيه صدمه ديده در مغز دارد.همچنين سكته را به يك عارضه مغزي و يا مغزي عروقي نيز تعبير مي كنند.وقتي كه يك رگ خوني(سرخرگ)منتهي به مغز پاره شده و يا توسط يك لخته خوني مسدود گردد، عارضه سكته پديد مي آيد، بعد از 4 الي 5 دقيقه كوتاه، سلول هاي عصبي در آن ناحيه آسيب ديده و از بين مي روند در نتيجه بخشي از بدن كه توسط آن ناحيه آسيب ديده در مغز كنترل مي شود، نمي تواند خوب عمل نمايد.اگر در ظرف مدت يك ساعت جريان خون دوباره برقرار نگردد، معمولا صدماتي دائمي و جبران ناپذير در مغز ايجاد مي گردد.‏

سکته هاي مغزي به دو دسته عمده تقسيم مي شوند: ايسکميک (کم خوني موصفي) و هموراژيک(خون ريزشي)

 

سكته ايسكميك ‏(Ischemic)

اين نوع سكته كه 80 درصد از بيماران به آن مبتلا هستند،زماني رخ مي دهد كه يكي از شريانهاي مغزي بدليل لخته هاي خوني مسدود شود. به اين نوع لخته هاي خوني در اصطلاح "ترومبوس" گفته  مي شود. لخته هاي خوني كه در بخشهاي ديگر بدن مانند قلب ايجاد مي شود‏، "امبلاس" ناميده مي شوند، كه همانند پلاكتها مي توانند خود را از بخشهاي مختلف بدن عبور داده و به مغز برسانند .

يكي از دلايل بروز اين نوع سكته پايين آمدن بيش از حد فشار خون ‏است (عارضه هيپوتنشن) كه تا حد بسيار زيادي جريان خون به مغز را كاهش مي دهد.اين حالت معمولا بعلت رگهاي نازك شده و بيمار اتفاق مي افتد .

 

سكته هموراژيك ‏(Hemorrhagic)

خونريزي شريانهاي خوني در داخل مغز علت اصلي پديد آمدن اين نوع سكته مي باشد. دليل عمده اين حالت، بالا رفتن بيش از حد فشار خون به دنبال اتساع عروقي در مغز است، كه تضعيف، تورم و پارگي ثانويه يك ساختار عروقي در مغز مي باشد.به علاوه، خونريزي ناگهاني از يك شريان درون فضاي در برگيرنده مغز باعث خونريزي بافتهاي نرم اطراف و در نتيجه سكته خواهد شد.

 

علائم هشدار دهنده را بشناسيد ...

 

علائم سكته

هر گاه يكي از علائم زير را در خود و يا شخص ديگر مشاهده نموديد سريعا با اورژانس تماس بگيريد. انجام كمكهاي اوليه پزشكي مناسب قبل از سكته مي تواند شما را از صدمات جبران ناپذير سكته رهايي دهد.

 

علائم و نشانه هاي عارضه سكته عبارتند از :

- تيرگي و يا كاهش قدرت ديد در يك يا هر دو چشم ، همانند دو تا ديدن اجسام، سياهي رفتن چشم و يا از دست دادن كامل بينايي .

- سردردهاي ناگهاني و شديد بدون داشتن علتي مشخص و يا سابقه ميگرن .

- ايجاد مشكل هنگام راه رفتن، سرگيجه، يا از دست دادن تعادل و هماهنگي، برخي اوقات شبيه حالت مستي .

ضعف و بي حسي ناگهاني و از كار افتادگي صورت، دست يا پا، بخصوص در يك طرف بدن .

- ناتواني در صحبت كردن يا فهميدن جملات ساده، سخن گفتن نامفهوم .

- فقدان مختصر هوشياري يا دوره اي از هوشياري كاهش يافته (تشنج، غش، گيجي و كما)

 

چه كسي در خطر ابتلا قرار دارد؟

معمولا سكته در يك خانواده دست به دست مي شود. نتيجه يك ‏مطالعه علمي نشان داده كه افراد زير 65 سال كه دچار سكته شده و يكي از اعضاء خانواده آنها نيز قبلا سكته كرده، سه برابر بيشتر از بيماراني كه در خانواده شان سابقه اين عارضه وجود ندارد، در معرض خطر سكته قرار گرفته اند .

سن بالاي 55، ديابت، فشار خون بالا(بالاي 9/14)، امراض عروقي، بيماريهاي قلبي، تصلب شريان، سابقه پيشين حملات قلبي و سكته و حملات كم خوني موضعي موقت(TIA)‏ همگي مي توانند خطر سكته را در شما افزايش دهند .

عواملي كه شما مي توانيد آنها را تغيير داده و يا كنترل كنيد عبارتند از سبك زندگي بي تحرك و فاقد فعاليتهاي جسماني، چاقي مفرط و اضافه وزن اطراف شكم (كه باعث اختلال در سيستم گردشي بدن و افزايش فشار خون مي شود)، مصرف الكل، مواد مخدر و دخانيات، ترك سيگار عامل شماره يك مقابله با خطر ابتلا به سكته است. اگر سيگار را ترك كنيد بعد از پنج سال خطر سكته در شما به اندازه فردي كه اصلا تاكنون سيگار نكشيده پايين خواهد آمد .

 

علائم هشدار دهنده

حملات كم خوني موضعي موقت‏(TIA)- با اين كه بروز سكته معمولا ناگهاني و بدون هشدار است، پيش از يك سكته كامل‏، بيماران ممكن است يك يا دو بار دچار حملات كم خوني موضعي موقت گردند. ‏TIA‏به علت انسداد  موقتي عروق داخلي و يا منتهي مغز ايجاد شده و بنام سكته ناقص معروف است، زيرا باعث جريان خون ناكافي به مغز شده و علائم مشابه سكته كامل را دارا مي باشد. اگر چه، برخلاف سكته، علائم ‏TIA‏ معمولا بعد از 10 تا 30 دقيقه از بين ميروند، هر چند كه ممكن است تا 24 ساعت نيز ادامه بيايند .

اگر مبتلا به ‏TIA‏ مي باشيد، نياز فوري به توجهات پزشكي داريد. عارضه‏TIA‏ زنگ خطري براي بروز سكته قريب الوقوع مي باشد چرا كه 11درصد افرادي كه به ‏TIA‏ دچار شده اند ظرف مدت 30 روز و 14 درصد ظرف مدت يكسال سكته كرده اند .

پروتئين انفعالي ‏C‏ يا ‏CRP‏ همانند فشار خون و كلسترول بالا، عوارض خطر هستند. ميزان ‏CRP‏ بالا در خون نشان دهنده اين است كه پلاكت شريانها ‏ناپايدار بوده و مي تواند باعث انسداد عروقي قلبي يا مغزي گردد. برطبق يك مطالعه علمي، پروتئين انفعالي ‏C‏ حتي مي تواند خود به ايجاد  آن ناپايداري كمك نمايد. با يك آزمايش خوني ساده اين مسئله قابل تشخيص است .

 

بياموزيد با يك تست يك دقيقه اي چگونه مي توانيد زندگي خود را نجات دهيد .....

 

تشخيص سكته

فقط يك پزشك كارآزموده مي تواند سكته را تشخيص دهد آن هم توسط معاينات دقيق از طريق تصويربرداري هاي پيشرفته مانند‏CT‏ (پرتونگاري محاسبه اي) يا ‏MRI‏(عكس برداري تشديد مغناطيسي) يا نوارهاي مغزي .

با اين حال، اكنون كه مي دانيد ماهيت سكته چيست، ممكن است بخواهيد بدانيد كه آن علائم بيماري چگونه خود را آشكار ساخته، و چگونه مي توانيد جاني را نجات دهيد .

 

تست يك دقيقه اي

اگر به اين كه ممكن است خود يا يكي از اطرافيانتان در معرض سكته قرار داشته باشد ظنين هستيد، روشي وجود دارد كه توسط آن مي توانيد اغلب سكته ها را تشخيص دهيد .

براي تشخيص بالقوه سكته، سه مرحله زير را دنبال كنيد :

1-      به شخص بگوييد لبخند بزند ، دقت نماييد كه آيا سمتي از صورتش نسبت به سمت ديگر ضعيف تر عمل ميكند يا خير - يك روش قديمي تشيخص سكته .

2-      از فرد بخواهيد چشم هايش را بسته و دست هايش را بالا ببرد . بيماري كه سكته نموده باشد نمي تواند هر دو دست خود را به يك اندازه بالا ببرد

3-       .در نهايت از او بخواهيد كه جمله اي ساده را تكرار نمايد تا ببينيد آيا در نحوه تكلمش اختلال وجود دارد يا خير. مثلا بخواهيد كه بگويد " آسمان آبي است . "

 

اثرات بلند مدت و عوارض سكته

نوع صدمه حادث از سكته عموما به ناحيه آسيب ديده در مغز بستگي دارد.طرف چپ مغز عملكردهاي حركتي و احساسي طرف راست بدن را برعهده دارد و بالعكس.طرف چپ مسئول درك زبان، خواندن و نوشتن، استدلال و مهارتهاي عددي بوده در حالي كه طرف راست خلاقيت، انتزاع و فراست را كنترل مي كند .

در خلال چند ماه بعد از سكته، بهترين فرصت براي بازيافت مهارتها و قابليتهاي حركتي و ذهني محسوب مي گردد. بازيافت برخي قابليتها همانند تكلم به آهستگي صورت مي گيرد. متاسفانه نيمي از كساني كه سكته كرده اند، دچار مشكلات طولاني مدت در رابطه با قوه ادراك، تكلم، تفكرات حساس و تصميم گيري ميشوند. برخي بيماران نيز ممكن است مشكلات رفتاري داشته باشند كه روي روابط آنها با خانواده، دوستان و همكارانشان تاثير بگذارد .

مراقبت در دوره نقاهت آسپرين‏ASA‏ يا اسيد استيل ساليسيليك با رقيق نمودن خون باعث كاهش خطر سكته ميگردد. مصرف آسپرين بعد از سكته، احتمال سكته هاي بعدي را كاهش مي دهد. همچنين مصرف آسپرين تا 48 ساعت بعد از سكته(يا آغاز علائم) ممكن است احتمال سكته ديگر را كاهش داده و از مرگ جلوگيري بعمل آورد.

دارو چندين نوع دارو و درمان جديد ممكن است صدمات مغزي بوجود آمده در لحظات اوليه سكته و يا بعد از آنرا متوقف و يا حتي معكوس كند. زمان محدودي براي پزشكان جهت استفاده از داروهاي رفع لخته هاي خوني وجود دارد .رقيق كننده هاي خون(مانند‏ASA‏) و داروهايي كه باعث جلوگيري سلولهاي خوني از انباشتگي روي هم و تشكيل لخته مي شوند(مانند ‏Warfarin)موثرترين داروها جهت جلوگيري از سكته بشمار ميروند .

خانواده و دوستان مساعدت دوستان و خانواده بهبودي بيمار را تسريع مي كند.يك شبكه خدمات اجتماعي مفيد و مناسب فرد مبتلا را قادر به انجام بهتر كارها نموده و زمان بهبودي را كوتاه خواهد كرد .

 

تهيه کننده:آناهيتا حيدريان

نسخه چاپي ارسال به دوست

چهارشنبه ٢ ارديبهشت ١٣٨٨ - ١٧:٣٥ / شماره خبر: ٢٦٦٦ / تعداد نمايش: 16307

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج