وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

به مناسبت شصت و ششمین اجلاس وزرای بهداشت منطقه مدیترانه شرقی؛

جامعه سالم و مرفه با دستیابی به پوشش همگانی سلامت

شصت و ششمین اجلاس وزرای بهداشت منطقه مدیترانه شرقی با تمرکز در زمینه پوشش همگانی سلامت، تامین نیروی انسانی برای خدمات سلامت و تاکید بر ترویج نظام مراقبت‌های اولیه سلامت، به منظور تبادل تجربیات موفق کشورها در حال برگزاری است.
از آنجاییکه وضعیت کنونی ابعاد پوشش همگانی سلامت (UHC dimensions) در ایران در مقایسه با سایر کشورهای منطقه یکی از شناخته شده ترین الگوهای منطقه به شمار می رود می توان مروری بر تجربیات کشورمان در زمینه فراهم آوری مراقبت‎های اولیه سلامت (Primary Health Care) از ۵ دهه قبل و سال ها پیش از تصویب قطعنامه تاریخی آلماآتا (Historical Almata Declaration) در زمینه PHC داشت.
در همین راستا می توان به اقدامات موثر نظام سلامت ایران، به ویژه در مناطق روستایی و محرومترین نقاط کشور اشاره کرد که با گسترش مراقبت‎های فعال شامل اقدامات ارتقای سلامت، پیشگیرانه و درمانی برای تمام جمعیت تحت پوشش خود، منجر به بهبود بسیار قابل ملاحظه شاخص‌های اساسی حوزه سلامت (core indicators) و تبدیل نظام PHC ایران به نمونه شناخته شده در گستره جهانی شده است.
نظام بیمه سلامت کشور ما هم‎اکنون بیش از91 درصد تمام جمعیت، شامل تعداد زیادی از مهاجرین و پناهندگان را نیز تحت چتر فعال و کارای خود دارد همچنین نظام حاکمیتی (Health System Governance) منحصر به فرد سلامت در ایران با ادغام آموزش و پژوهش در خدمت رسانی، زمینه بسیار مطلوبی در اطمینان از ایجاد نظامی تاب آور و متعادل، شامل تمامی شش ستون اساسی نظام سلامت پدید آورده است.
کشور ایران در مقایسه با سایر کشورهای جهان از نظر شاخص پوشش خدمات سلامت ،با پوشش 71.7 درصد در جایگاه بالاتر از متوسط جهانی قرار دارد. برآورد سازمان جهانی بهداشت از شاخص پوشش خدمات سلامت کشور ایران این است که، در سال 2023 جایگاه ایران در منطقه EMRO به 80 خواهد رسید؛ و در در کنار دو کشور بحرین و قطر دارای بالاترین پوشش خدمات سلامت (رتبه اول منطقه) خواهد بود.
با توجه به کاهش سرانه تولید ناخالص ملی، افزایش درصد یا سهم هزینه های عمومی سلامت از تولید ناخالص ملی و نیز کاهش درصد پرداختی از جیب از تولید ناخالص ملی بعد از اجرای طرح تحول سلامت، به دلیل کاهش مقدار سرانه تولید ناخالص ملی و کاهش سهم پرداختی از جیب از تولید ناخالص ملی، مقدار خالص پرداختی از جیب مردم هم به طور قابل توجه کاهش یافته است.
بر این مبنا، شاخص رخداد هزینه‌های فقرزای سلامت بر اساس متد پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که کاهش خوبی در سال‌های اخیر در نسبت جمعیت مواجه شده با هزینه‌های فقرزای سلامت اتفاق افتاده است، در سال 2017 نسبت به سال 2014، در تعداد افراد مواجه شده با هزینه‌های فقرزای سلامت 33.5 درصد کاهش وجود داشته است.
از نگاهی دیگر، نسبت جمعیت مواجه شده با هزینه‌های کمرشکن سلامت بر اساس متد توصیه شدۀ اهداف توسعۀ پایدار یعنی رخداد هزینه‌های کمرشکن سلامت به‌صورت افزون شدن پرداخت‌های مستقیم از جیب از 25 درصد کل هزینه‌های مصرفی خانوار که در سطح کل جمعیت روند کاهشی بسیار کمی داشته است، مقدار این شاخص در سال 2017 به 76.3 درصد رسیده است. بیشترین رخداد مواجهه با هزینه‌های کمرشکن سلامت در پنجک پنجم (خانوارهای ثروتمند) اتفاق افتاده است. کاهش شاخص خیلی کند بوده و اگر قرار باشد این روند کاهشی کُند برقرار باشد تا سال 2030 که فقط 12 سال تا آن باقی مانده است ایران به حفاظت مالی مناسب نخواهد رسید.
از سویی دیگر می توان مهمترین دلایل این موضوع را وجود بخش خصوصی قدرتمند با تعرفه چندین برابر بخش دولتی، کار دوگانه پزشکان، وجود دریافت‌های غیر قانونی در بخش سرپایی ( علی رغم حذف آن از کل بخش دولتی و بستری خصوصی)، درخواست زیاد برای خدمات دندانپزشکی و نیز زیبایی و نیز بازار داروهای برند وارداتی با تولید مشابه کافی داخل است (که این مورد آخر اخیرا حذف شد) نام برد.
علیرغم اینکه پوشش همگانی سلامت در سال 2023 به 80 می رسد، ولی شاخص هزینه‌های کمرشکن سلامت، همچنان در منطقۀ اول یا بد از نظر حفاظت مالی خواهد بود بنابرین اقدام اصلاحی اولویت دار، کاهش هزینه های کمر شکن سلامت برای ورود به منطقه ایده آل یا منطقه 4 است. طبق سیاستهای کلی سلامت ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری ایران باید در سال 2025 در حوزه سلامت باید کشور اول منطقه سند چشم انداز باشد. برای رسیدن به پوشش همگانی سلامت (UHC) باید حرکت پویا در منطقه 4 به صورت توامان هم برای افزایش پوشش خدمات و هم کاهش هزینه های کمرشکن انجام گیرد.
راه آینده و آرمانهای حوزه سلامت توسط استاد گرامی آقای دکتر نمکی وزیر بهداشت تشریح و تبیین شده است و برای رسیدن به پوشش همگانی سلامت اقدامات پیشگیرانه و تغییر کاهشی در عوامل خطر بیماری‌ها خصوصا بیماری‌های غیرواگیر، بازنگری در بسته خدمات بر اساس توان اقتصاد ملی، اجرای پرونده الکترونیک سلامت ایرانیان به صورت یک پارچه، پوشش بیمه‌ایی اجباری مردم با توجه به توان پرداخت آنها و پرداخت سوبسید از منابع عمومی باید صورت گیرد.
همچنین اجرای برنامه پزشکی خانواده با استفاده از توان بهورزان و مراقبین سلامت و پزشکان خانواده آموزش دیده، اجرای کامل نظام ارجاع، سطح بندی خدمات و اجرای راهنماهای بالینی ملی و خدمات استاندارد در تمام نظام سلامت، خرید راهبردی خدمات، پرداخت مبتنی بر عملکرد، کنترل هزینه های سلامت و افزایش سهم دولت از هزینه های سلامت و کاهش پرداختی از جیب و تبدیل قسمتی از پرداخت از جیب به حق بیمه به صورت پیش پرداخت، کاهش کار دوگانه ارائه کنندگان خدمات سلامت، افزایش تولید ملی در دارو و ملزومات مصرفی و تجهیزات پزشکی و استفاده روزافزون از داروهای ژنریک و ... همگی با سیاستگذاری، برنامه ریزی، ارزشیابی و نظارت تولیت حوزه سلامت و با هماهنگی با سایر دستگاههای اجرایی و تقنینی و با تعامل مثبت با مردم باید انجام پذیرد.
در راستای تاکید مجدد تعهد دولت ایران برای دستیابی به UHC تا سال 1404 ، ما سلامتی را به عنوان یک حق اساسی بشر برای ایجاد یک جامعه پایدار تلقی می کنیم ، جایی که همه شهروندان می توانند از توان بالقوه خود برای پیشرفت و زندگی سالم استفاده کنند. پوشش همگانی سلامت تنها مسیر پذیرفته و شناخته شده برای تقویت نظام سلامتی ما است و ما هم‎اکنون در تلاش برای رسیدن به این هدف غایی هستیم. /

*دکتر ایرج حریرچی/ معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

نسخه چاپي ارسال به دوست

دوشنبه ٢٢ مهر ١٣٩٨ - ١٣:٤٥ / شماره خبر: ١٩٦٠٥١ / تعداد نمايش: 337

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج