وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

تجمیع بیمه های پایه و کاهش بی عدالتی در ارايه خدمات دندانپزشکی

 اطلاعات مرکز آمار ایران حاکی از آن است که حدود 30 درصد از هزینه های پزشکی سرپایی ایرانیان مربوط به هزینه های دندانپزشکی است. این در حالی است که بیمه های پایه نقش کمرنگی در پوشش خدمات دندانپزشکی دارند و حدودا یک درصد از پول صندوق خود را صرف خدمات دندانپزشکی می کنند. بسته خدمات پایه دندانپزشکی که توسط چهار بیمه پایه اصلی ایران (تامین اجتماعی، خدمات درمانی، نیروهای مسلح و کمیته امداد) پوشش داده می شود، اخیرا بهبود یافته است و شامل خدماتی نظیر معاینه، رادیو گرافی تک دندان، جرم گیری، کشیدن دندان و ترمیم است. برای دریافت این خدمات در کلینیک های دولتی یا طرف قرارداد و بر اساس تعرفه های مشخص، 70% هزینه ها توسط بیمه ها و تنها 30% توسط بیمار پرداخته می شود. اما آمارها حاکی از آن است که با آنکه 70% درصد از ایرانیان برای گرفتن خدمات  دندانپزشکی احساس نیاز می کنند، تنها 40% از آنها به دندانپزشک مراجعه می کنند و متاسفانه بیشترین خدمتی که دریافت می کنند کشیدن دندان است. این حقایق نشان می دهد که بیمه های دندانپزشکی نتوانسته اند به هیچ وجه نقش خود را در ارائه خدمات دندانپزشکی بازی کنند. با اینکه بالای 90% از ایرانیان تحت پوشش بیمه های پایه  قرار دارند (که بسته خدمتی پایه دندانپزشکی را پوشش می دهند)، حدودا 60% از آنان خدمات مورد نیاز خود را بدون استفاده از بیمه خود و از جیب پرداخت می کنند. بسیاری از مردم اطلاع ندارند که بیمه پایه آنها خدماتی از خدمات دندانپزشکی را پوشش می دهند و در میان افرادی که اطلاع دارند هم با وجود هزینه های بسیار بالای دندانپزشکی، برای دریافت خدمات خود به بخش خصوصی مراجعه می کنند و ابراز می کنند که ارايه خدمات در بخش خصوصی بهترو با كيفيت تر است.

البته افراد تحت پوشش بیمه های پایه مختلف نیز در بسیاری از موارد در دریافت خدمات دندانپزشکی با هم متفاوت هستند. مطالعات نشان داده که ساليانه حدود 56% از افراد تحت پوشش بیمه نیروهای مسلح به دندانپزشک مراجعه می کنند، این آمار برای  بیمه تامین اجتماعی، خدمات درمانی و کمیته امداد به ترتیب 18%، 6% و 8% است. اما این تفاوت از کجا نشات می گیرد؟

بیمه نیروهای مسلح، بسته خدمات دندانپزشکی بسیار فراتر از بسته خدمات پایه دندانپزشکی را پوشش می دهد و این خدمات به خوبی در کلینیک های تحت پوشش نیروهای مسلح در تمامی مناطق کشور ارائه می شود. دریافت خدماتی نظیر عصب کشی و پروتز برای افراد تحت پوشش این بیمه در مراکز درمانی میسر است و به نظر می رسد که پوشش خدمتی و هزینه ای بیشتر، توانسته است بهره مندی از خدمات دندانپزشکی را در افراد تحت پوشش این بیمه بهبود ببخشد. بیمه تامین اجتماعی با پوشش جمعیتی زیاد در کشور خدمات خود را در قالب بسته خدمتی پایه در مراکز دولتی در سطح کشور و بسته خدمات نسبتا کامل دندانپزشکی (شامل خدمات عصب کشی و پروتز) در کلینیک های انگشت شمار تامین اجتماعی در برخی نقاط کشور ارائه می دهد. اما بیمه خدمات درمانی بسته پایه خدمات دندانپزشکی را در کلینیک های طرف قرارداد خود در کشور ارائه می دهد. این تفاوت ها در نحوه خدمت رسانی در میان بیمه های پایه در کشور سبب ایجاد بی عدالتی در بهره مندی از خدمات دندانپزشکی شده است و عدم پوشش برخی درمان های مورد نیاز مانند عصب کشی و روکش سبب شده است که در قياس با افراد مرفه، افرادی که از لحاظ اقتصادی ضعیف تر هستند، دو برابر بیشتر دندان خود را بکشند و بنابراين بيشتر ناتوانی های پس از کشیدن دندان را تجربه نمايند.

تفاوت بیمه ها تنها محدود به  نحوه پوشش و ارائه خدمات نمی شود بلکه در تامین منابع مالی بیمه ها نیز تفاوت هایی وجود دارد که منشا نابرابری هایی در این زمینه است. میزان سهم دولت و مردم در بیمه های مختلف متفاوت است. در اکثر موارد، پرداخت حق بیمه توسط مردم، متناسب با درآمد واقعی آنها نیست و در نتیجه، افراد نیازمند درصد بیشتری از درآمد خود را صرف پرداخت حق بیمه خود می کنند. از سوی دیگر، افراد فقیرتر، دندانهای خراب و نیازهای درمانی بیشتری دارند و از آنجا که پوشش خدمتی و هزینه ای کافی توسط بیمه های پایه تامین نمی شود، باز هم مجبورند برای گرفتن خدمات دندانپزشکی مبالغ زیادی را در مراکز خصوصی از جیب پرداخت کنند و درنتیجه باز هم درصد بالاتری از درآمد خود را صرف خدمات دندانپزشکی مورد نیاز خود می کنند. تمام این موارد از مصادیق بی عدالتی است و در جامعه پیشرفته کنونی قابل پذیرش نیست.

و اما چاره چیست؟ به نظر می رسد که با عملی شدن طرح تجمیع بیمه های پایه، قدمی موثر در کاهش بی عدالتی در استفاده از خدمات دندانپزشکی برداشته شود. با تجمیع بیمه ها بستری برای ارائه بسته پایه خدمات دندانپزشکی به نحو مشابه برای آحاد مردم در کشور فراهم می شود. البته از آنجا که همچنان بخش قابل توجهی از خدمات مورد نیاز اساسی مانند عصب کشی در بسته خدمات پایه دیده نشده نشده است، بنابراین همچنان بخشي از بی عدالتی ها پابرجا خواهند بود و لازم است تا در قدم های بعدی از طرح تجمیع بیمه ها، چتر حمايتي بیمه خدمات دندانپزشکی گسترده تر شود و از نظر خدمتی و هزینه ای بتواند حمایت بیشتری از مردم در جهت تامین نیاز های درمانی به عمل آورد. این امر می تواند از طریق خرید راهبردي خدمات دندانپزشکی از بخش خصوصی و پرداخت های مدیریت شده به دندانپزشکان تسهیل شود تا دسترسی به خدمات، در کنار تامین بیشترین فایده با کمترین هزینه ها حاصل گردد. البته تمامی نکات اشاره شده در این مقاله بر خدمات درمانی تمرکز داشت و ضروری است تا در خاتمه به نقش کلیدی و مهم خدمات پیشگیرانه اشاره کرد. خدمات پیشگیرانه برای گروه های هدف (شامل مادران باردار و کودکان) توسط نظام شبکه بهداشتی درمانی در سراسر کشور ارائه می شود و لازم است این امر در بخش خصوصی نیز تقویت گردد. قطعا در صورت پیشگیری از ایجاد پوسیدگی در کودکان، در آینده خواهیم توانست تا حد زیادی بار بیماری های دهان و دندان را در جامعه کنترل کنیم و پس از آن، با کاهش شانس ابتلا به بیماری، قاعدتا خدمات بیشتری در قالب پوشش بیمه های پایه قابل ارائه خواهند بود.

منابع:

1-         Bayat, F., Vehkalahti, M. M., Murtomaa, H. and Tala, H.  Why do adults entitled to free or highly subsidized dental services select fully out-of-pocket-paid care?. Community Dent  Oral Epidemiol 2010; 38: 88–95.

2-         Jadidfard MP1, Yazdani S, Khoshnevisan MH. Social insurance for dental care in Iran: a developing scheme for a developing country. Oral Health Dent Manag. 2012;11(4):189-98.

3-         Ghorbani Z, Ahmady AE, Ghasemi E, Zwi AB. Socioeconomic inequalities in oral health among adults in Tehran, Iran. Community Dent Health. 2015;32(1):26-31.

به قلم دكتر سعيد عسگري دبير شوراي سلامت دهان

و دكتر زهرا قرباني عضو كميته تدوين سند شوراي سلامت دهان

 

نسخه چاپي ارسال به دوست

چهارشنبه ١٣ آبان ١٣٩٤ - ١٤:٣١ / شماره خبر: ١٣٤٩٧٢ / تعداد نمايش: 7533

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج