وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

بیانیه تهران و طرح تحول سلامت

بیانیه تهران

در پایان شصت و ششمین اجلاس وزرای بهداشت کشورهای منطقه مدیترانه شرقی که از ۲۲ تا ۲۵ مهر ۹۸ به میزبانی ایران برگزار شد، موضوع پیشنهادی ایران با عنوان ( بیانیه تهران) مورد تصویب قرار گرفت. این سند جزو اسناد سازمان جهانی بهداشت در منطقه مدیترانه شرقی تلقی می شود و کشورها را ملزم می‌کند تا مفاد این بیانیه را رعایت کنند. چارچوب اصلی بیانیه تهران (سبک زندگی سالم) است. رییس کمیته فنی  این اجلاس گفت"بر اساس بیانیه تهران، تمام کشورهای منطقه مدیترانه شرقی باید تلاش خود را برای فراهم کردن امکانات لازم جهت انجام فعالیت‌های فیزیکی و ورزشی که بر سلامت انسان موثر است، انجام دهند. براساس این بیانیه، باید همکاری‌های بین بخشی و مشارکت‌های مردمی و اقداماتی مانند تشویق مردم جهت انجام حداقل نیم ساعت پیاده روی در روز و رعایت مسائل موثر بر تغذیه مثل مصرف شکر و نمک کمتر نیز انجام شود". از 22 کشور واقع در این منطقه، 21 کشور در اجلاس حضور دارند و این اهمیت این اجلاس را باز گو می کند. بیانیه تهران بی شک  برای تامین، حفظ و ارتقای سلامت در همه کشور های منطقه مفید و با ارزش است اما برای ایران اهمیتی مضاعف دارد چرا که می تواند فرشته نجات طرح تحول سلامت نیز باشد.

 سازمان جهانی بهداشت  یک سازمان تخصصی و غیر سیاسی، از ادارات سازمان ملل در ژنو است که در سال 1948 تشکیل شده و هدف آن دستیابی همه مردم جهان به بالاتری سطح سلامت است.  مهمترین وظیفه این سازمان تعیین جهت و هماهنگی مدیریت در همه کارهای سلامت بین المللی است. از آن جا که مدیریت سلامت بسته به شرایط اقلیمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی از منطقه ای به منطقه  دیگر متفاوت است سازمان جهانی بهداشت، جهان را به شش منطقه تقسیم کرده است که عبارتند از مناطق امریکا، افریقا، اروپا، جنوب شرقی آسیا، غرب اقیانوس آرام و مدیترانه شرقی که کشور ما در این منطقه قرار دارد. 193 کشور، عضو این سازمان هستند، البته تقسیم بندی ریزتری نیز وجود دارد که از حوصله این مقاله خارج است. در منطقه مدیترانه شرقی22 کشور قرار دارند: (ایران، عراق، کشور های حاشیه جنوب خلیج فارس، تونس، مراکش، لیبی، سوریه، جیبوتی، سومالی، مصر، اردن، لبنان، افغانستان، یمن، سودان و فلسطین) . لازم به ذکر است که کشور اسرائیل در منطقه اروپایی قرار گرفته است.

سبک زندگی سالم

شیوه زندگی سالم، روشی برای زندگی کردن است، که خطر ابتلا به بیماری های جدی یا مرگ زود رس را کاهش می دهد.

مطالعات سیستم های سلامت HSR نشان می دهند تحول واقعی و پایدار در حوزه سلامت زمانی ایجاد می شود که دو حیطه مهم و اثر گذار مورد توجه جدی قرار گیرند. یکی اصلاح سبک زندگی(Lifestyle)  و دیگری (عوامل اجتماعی تعیین کننده سلامت(Social Determinants of Health). اصلاح سبک زندگی  و  توجه به  عوامل اجتماعی تعیین کننده سلامت از فعالیتهای  بین بخشی هستند و همکاری سایر نهاد ها و وزارتخانه ها را می طلبد و وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی نقش متولی و هماهنگ کننده را دارد.  سبک زندگی سالم یک مفهوم تعریف شده است و شاخص های کمی و کیفی مخصوص به خود را دارد.  تجربه کشور های صاحب سلامت نشان می دهد که سرمایه گذاری در این حیطه بیشترین دستاورد را در ارتقای سلامت جامعه داشته است.

بنا به پیشنهاد سازمان جهانی بهداشت، سبک و شیوه زندگی هر فرد را می توان حد اقل در ده حیطه مورد بررسی قرار داد و آن را به سمت یک سبک زندگی سالم هدایت نمود. این حیطه های دهگانه عبارتند از:

1- مدیریت استرس 

2- تغذیه مناسب

3- فعالیت منظم فیزیکی

4- تقویت عادات خوب زندگی

5- حذف یا کاهش عادات بد زندگی

6- تقویت عادات خوب سلامتی

7- حذف یا کاهش عادات بد سلامتی

8- مصرف کننده آگاه بودن

9- دسترسی به خدمات سلامتی 

10- آشنایی با کمک های اولیه

در این میان، آیتم های (7-6-5-4) به شدت از مسایل فرهنگی  تاثیر می پذیرند.

البته باید توجه داشت که این آیتم ها  شکل و چارچوبی برای سبک زندگی است و پر واضح است که محتوای هر آیتم را علاوه بر مسائل علمی، داشته های فرهنگی جامعه مشخص می کند و از همین جاست که تهیه یک  راهنمای سبک زندگی سالم ایرانی – اسلامی که خواسته جدی مسئولین نظام است از  اولویت های جدی نظام سلامت محسوب می شود.

 

طرح تحول سلامت

طرح تحول سلامت به عنوان یک طرح بزرگ ملی با این شعار اصلاح سبک زندگی شروع شد، (همان چیزی که امروز بیانیه تهران می گوید). و واقعا متخصصین و دل سوزان حوزه سلامت را به وجد آورد.  رییس جمهور محترم در معرفی این طرح به گونه ای زیبا صحبت کردند که نشان از  یک متخصص کار بلد سلامت می داد. ایشان در اولین روز اجرای طرح تحول سلامت در تاریخ ۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۳  گفتند: " اولین قدم در تحول نظام سلامت اصلاح سبک زندگی است". ایشان افزودند" تا زمانی که فرهنگ حرفه‌ای پزشکی و سبک زندگی جامعه در حوزه بهداشت، درمان و سلامت اصلاح نشود، نمی‌توانیم به موفقیت و تحول در این بخش دست پیدا کنیم". ایشان خاطرنشان کردند: بخش بزرگی از بیماری‌هایی که امروز در جامعه وجود دارد به نوع و سبک زندگی مربوط می‌شود.

همچنین در شهریور ماه سال 93 وزیر محترم بهداشت در جمع روسای دانشگاه های علوم پزشکی کشور گفتند: هدف از طرح تحول سلامت اصلاح سبک زندگی است.

این سخنان زیبا و کارشناسانه که از زبان تصمیم گیران اصلی نظام سلامت  ایراد می شد، شور وشوقی وافر در متخصصین حوزه سلامت ایجاد کرد و گفتند جانا سخن از دل ما میگویی.

اما جای تعجب بسیار است که نکته کلیدی و مهم این طرح یعنی اصلاح سبک زندگی به فراموشی سپرده شد و پر واضح است طرحی که  هدف اصلی خود را گم کند، به بیراهه خواهد رفت و موفق نخواهد شد. متاسفانه باید گفت که در طرح تحول سلامت که یکی از بزرگترین طرح های ملی سلامت محسوب می شد توجه شایسته و بایسته به سبک زندگی نشد، ولی اکنون فرصت مناسبی است که با استفاده از ظرفیت های اجرایی بیانیه تهران که خود ما  پیشنهاد دهنده آن هستیم توجه جدی به سبک زندگی را در طرح تحول سلامت منظور داریم و بر گردیم به همان حرف های روز اول  که گفتیم اولین قدم در این طرح اصلاح سبک زندگی مردم است. البته به نظر می رسد که این بار، کار جدی دنبال خواهد شد چراکه مسئولین محترم بنا به مفاد بیانیه تهران، سال آینده در اجلاس قاهره باید نتیجه فعالیت های خود را در این زمینه ارایه دهند .امید که بیانیه تهران فرشته نجات طرح تحول سلامت باشد.

 

پیشنهاد

متخصصین پزشکی اجتماعی شاغل در دپارتمان های( پزشکی اجتماعی) دانشگاه های علوم پزشکی کشور، مناسب ترین گروه تخصصی پزشکی هستند که می توان در زمینه مدیریت و برنامه ریزی برای اصلاح سبک زندگی از آنان بهره گرفت. این متخصصین، پزشکانی هستند که طی دوره تخصص بالینی، بیشتر آموزش های دستیاری آن ها  متمرکز بر پیشگیری و حوزه سلامت از جمله سبک زندگی بوده است، و برای همین منظور تربیت شده اند و از همه مهمتر اینکه دغدغه مطب را نیز ندارند و می توانند درخط مقدم این حرکت مهم یعنی (پیشگیری و اصلاح سبک زندگی) که اولویت و بهانه اصلی طرح تحول سلامت و از مفاد اصلی بیانیه تهران  است فعالیت نمایند( با کمک سایر متخصصین مرتبط). تشکیل یک جلسه با مدیران گروه های پزشکی اجتماعی دانشگاه ها با حضور وزیر محترم اولین قدم جدی برای (تحول در نظام سلامت و بیانیه تهران )خواهد بود.  


دکتر محمد علی حیدرنیا، متخصص پزشکی اجتماعی 

دانشیار دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

نسخه چاپي ارسال به دوست

چهارشنبه ٨ آبان ١٣٩٨ - ١١:٥٦ / شماره خبر: ١٩٦٥٠٦ / تعداد نمايش: 300

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج