وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

دياليز Dialysis

دياليز

دياليز روندي است براي خارج كردن مايع و فرآورده هاي زايد اورميك از بدن و هنگامي استفاده مي شود كه كليه ها نتوانند چنين وظيفه اي را انجام دهند .

روش هاي درماني عبارتند از: دياليز خوني، درمان جايگزيني كليوي پيوسته‏(CRRT )‏ و انواع مختلف دياليز صفاتي

 

دياليز صفاتي:

شامل كمك به بيمار براي دفع مواد سمي و مواد زائد متابوليك و كمك به برگشت تعادل طبيعي مايعات و الكتروليت ها مي باشد. در مبتلايان به نارسائي كليه كه قادر به تحمل همودياليز يا پيوند كليه نيستند مي تواند درمان انتخابي باشد. در بيماراني كه نسبت به تغييرات سريع مايعات، الكتروليت ها حساس هستند دياليز صفاتي موثرتر است بنابراين كساني كه بيماري ديابت يا قلب و  عروق دارند و موارد شديد هيپرتاسيون‏C.H.F‏ ادم ريوي كه به درمان جواب نداده اند با دياليز صفاتي درمان شده اند.

 

وارد كردن كاتتر:

كاتتر صفاتي در اتاق عمل گذاشته مي شود تا خطر آلودگي به حداقل برسد. كاتتر خنجري تنها براي دياليز صفاتي حاد به كار مي رود. پزشك پيش از ايجاد برش يا سوارخي در 3 تا 5 سانتيمتري زير ناف محل را با يك ماده بي حس كننده موضعي بي حسي مي كند و كاتترهايي كه براي دراز مدت مصرف مي شوند از جنس سيليكون بوده و نسبت به پرتو حاجب هستند تا بتوان آنها را با پرتو ‏X‏ بررسي نمود. اين كانترها از 3 بخش تشكيل شده اند:

1-      يك بخش داخل صفاتي كه محلول دياليز از آن خارج مي شود .

2-      يك بخش زير جلدي كه به پوست وارد مي شود.

3-      يك بخش خارجي براي اتصال به دستگاه دياليز.‏

 

 

پرستاري هنگام دياليز صفاتی:

- درجه حرارت مايع دياليز حتما بايد ‏ 37 باشد .

- در بالغين هر بار 2 ليترو در اطفال 50 ميلي ليتر به ازاي هر كيلوگرم وزن با سقوط آزاد به مدت 10-5 دقيقه وارد محوطه صفاتي مي شود.

- كنترل فشار خون و نبض هر يك ساعت و درجه حرارت هر ‏h‏ 4

- كنترل مايع ورودي و خروجي به داخل محوطه صفاق

- كشف از محلول برگشتي بعد از هر 6 بار دياليز

- كنترل آزمايشات خون (قند، اوره، مكرانتين و الكتروسيت)

- وزن بيمار در حين دياليز بهتر است بعد از هر دور يادداشت شود.

- تغيير وضعيت بيمار به پزشك اطلاع داده شود.

 

موارد عدم استفاده از دياليز صفاتي:

پريتونيت، در موارديكه چسبندگي وسيع در محوطه شكمي در اثر اعمال جراحي پيش آمده باشد، در جريان سپتي سمي ها، لكوپني ناشي از خروج گلبولهاي سفيد از راه دياليز صفاتي، آسيت پيشرفته و شديد، ماههاي آخر حاملگي، كلستومي

 

مراقبت پرستاري در هنگام دياليز صفاتي:

- فراهم آوردن راحتي جسمي: مراقبت از پشت و مالش نواحي تحت فشار، تغيير پوزشين،اجازه نشستن كوتاه مدت .

- آگاه كردن بيمار از پيشرفت و نتايج دياليز: آموزش دياليز و اهداف آن

انفوزيون و تخليه مايع دياليز: نوع و حجم مايع، تعادل مايع، تعداد تعويض ها، داروهاي اضافه شده، ارزيابي علائم حياتي.

 

عوارض دياليز صفاتي:

- پريتونيت:مراقبت از بروز تهوع،استفراغ،بي اشتهايي،درد شكم،شمارش گلبول هاي سفيد و كشت مايع تخليه شده.

- خونريزي: كمي خونريزي در اطراف محل كاتتر اهميتي ندارد خوني شدن مايع دياليز تخليه شده به علت خونريزي زير پوست اشكالي ندارد.

- مشكلات تنفسي: به علت افزايش فشار و حجم داخل شكم است سرعت انفوزيون را كم كنيد، مطئن شويد كه لوله تا نخورده و سرتخت را بالا بياوريد.

- درد شكم: بيمار را تشويق به حركت كنيد در صورت ادامه پزشك را مطلع نمائيد.

- نشت: پانسمان اطراف كاتتر را مكرراً عوض كنيد.

- يبوست: بيمار بايد تحرك داشته باشد، رژيم غذايي حاوي فيبر و مايعات باشد.

- كاهش آلبومين سرم

- سوراخ شدن احشاء شكمي

 

دياليز صفاتي سيار پيوسته:

CAPD ‏ نوعي از دياليز است كه براي بسياري از بيماران مبتلا به ‏ESRD‏ انجام مي گيرد اين روش در منزل توسط بيمار يا فرد، آموزش ديده انجام مي شود.

 

فوايد:

- رهايي از دستگاه دياليز، كنترل بر فعاليت هاي روزانه، كاستن از محدوده هاي غذايي، افزايش مصرف مايعات، افزايش مقادير هماتوكريت سرم، بهبود كنترل فشار خون.

 

مضرات:

دياليز پيوسته، ‏h‏ 24 در روز ، 7 روز در هفته

 

ملاحظات ويژه دياليزي بستري:

مراقبت از دسترسي عروقي، پايش نشانه هاي اورمي، رديابي عوارض قلبي - تنفسي، كنترل سطح الكترونيك ها، درمان درد، پيشگيري از عفونت، پايش فشار خون، تجويز داروها، مراقبت از محل كاتتر ‏

 

همودياليز:

فرآيندي است كه براي بيماران بسيار بدحال و نيازمند به دياليز كوتاه مدت يا متبلايان ‏ESRD‏ مورد استفاده قرار مي گيرد .

 

جهت همودياليز وجود 3 مورد ضروري است.

1-      دسترسي به گردش خون بيمار

2-      دستگاه دياليز كننده يا پرده نيمه تراوا (كليه مصنوعي)

3-      مايع دياليز مناسب

 

دسترسي به جريان گردش خون

براي اينكه دياليز انجام شود بايد بتوانيم دستگاه كليه مصنوعي را به جريان خون بيمار وصل كنيم و نيز قادر باشيم خون تصفيه شده را به بيمار باز گردانيم براي دسترسي به گردش خون بيمار مي توان از شنت شرياني وريدي، فيستول، پيوند يا گرافت و كاتتر تحت تر قوه استفاده كرد.

 

توجهات پرستاري بعد از عمل شنت گذاري:

1-      عضوي كه شنت گذاري شده 10 روز ثابت و بي حركت باشد

2-      اگر شنت در پا باشد از كمان فلزي استفاده شود.

3-      عضو بالاتر از سطح بدن قرار گيرد تا ورم از بين برود.

4-      كنترل علائم حياتي بيمار‏(TPR-BP)

5-      بررسي از لحاظ عفونت

6-      اجتناب از فشار روي اندامي كه شنت دارد.

 

در چه بيماراني نبايد شنت گذاشت:

1-      كساني كه اختلالات رواني دارند.

2-      در بيماران معتاد چون مواد مخدر را از اين راه تزريق مي كند .

 

عوارض شنت شرياني وريدي

1-      عفونت(موضعي يا منتشر)

2-      عوارض عروقي(هماتوم خونريزي، آمبولي)

3-      عوارض پوستي در محل شنت ‏

 

 

عوارض دياليز خوني:

يكي از علل اصلي مرگ بيماران تحت دياليز خوني مزمن، بيماري قلبي عروقي آترواسكلروزي است.عوارض ديگر عبارتند از: اختلالات متابوليسم ليپيد شدت مي يابد، نارسائي احتقاني قلب، بيماري عروق كرونر و درد آنژيني، كم خوني،ضعف از دست دادن انرژي و انگيزه،زخم هاي معدي، اختلال در متابولسيم كلسيم، عفونت،نوروپاتي و خارش

 

درمان تغذيه اي ومايع درماني:

اهداف درمان تغذيه اي،به حداقل رساندن نشانه هاي اورمي حفظ وضعيت تغذيه اي مناسب از طريق مصرف پروتئين ،كالري و . . .محدود كردن پروتئين رژيم غذايي، محدود كردن مصرف مايع، محدوديت سديم به ميزان 3-2 گرم در روز، محدوديت پتاسيم 5/2 - 5/1 گرم در روز .

 

توجهات پرستاري در بيماران همودياليزي:

كنترل علائم حياتي و توزين بيمار قبل و بعد از دياليز آزمايشات بيمار قبل از دياليز و بعد از پايان دياليز جلسه قبل مقايسه گردد.

در صورت بالا بودن پتاسيم از محلول بدون پتاسيم استفاده شود.در صورت پايين بودن ‏Hct-Hb‏ با نظر پزشك خون تزريق شود.مراقبت از محل فيستول يا شانت جهت جلوگيري از خونريزي از عضوي كه به عنوان راه دست يابي عروقي استفاده شده فشار خون نگيريد.

نبض انتهايي مددجو و جريان خون را بررسي كنيد.

بيمار را تشويق به ورزش و حركت عضو نمائيد.

 

 

 

تهيه کننده: منيجه کيانش

نسخه چاپي ارسال به دوست

شنبه ٥ ارديبهشت ١٣٨٨ - ١١:١٩ / شماره خبر: ٢٦٨١ / تعداد نمايش: 23592

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج